Cách Thành phố Hồ Chí Minh hơn 100 km, chúng tôi gồm vợ chồng đạo diễn Trần Ngọc Phong, nhà báo Minh Tuyền và nhiếp ảnh gia Thái Nhàn, nhà thiết kế Việt Hùng… đã có chuyến thăm ngôi nhà của nghệ sĩ Quang Đạt ở tận Lagi – Hàm Tân , nơi được ví như một “bảo tàng” thu nhỏ lưu giữ hàng ngàn kỷ vật của những tên tuổi trng làng điện ảnh Việt Nam.
Tiếp chúng tôi trong căn chòi nhỏ phủ đầy cây xanh mát rượi là một mâm cơm gà kho rừng, canh bí xương heo… do chính tay bà xã anh vào bếp, ta nói nó ngon như chưa từng có món nào ngon hơn.
Thoạt nhìn, ngôi nhà có thể không quá khác biệt với những người ngoại đạo. Nhưng với những ai trong nghề, đặc biệt là những người từng quen biết Quang Đạt, đây là cả một kho ký ức sống động được tìm kiếm, tích lũy và lưu trữ gần 30 năm qua từ sự đam mê kỳ lạ của người yêu điện ảnh Quang Đạt.
Trong sự nghiệp với gần 100 phim, anh từng tham gia nhiều tác phẩm như Tây Sơn hiệp khách, Ngọc trản thần công, Cảnh sát hình sự, hay các dự án hợp tác quốc tế như Tạm biệt sông Ba. Những vai diễn của anh thường gắn với bạo lực, lạnh lùng và khắc nghiệt khác hẳn hoàn toàn với con người thật của anh ở ngoài đời.
Theo chia sẻ của NSND đạo diễn Đào Bá Sơn, Quang Đạt là người có “niềm đam mê điện ảnh đến lạ kỳ”. Trên phim ác bao nhiêu, ngoài đời anh lại hiền lành, chân thành bấy nhiêu. Trong nghề, anh luôn giữ sự khiêm nhường, kính trọng đồng nghiệp và chưa từng oán trách dù gặp nhiều khó khăn.
Thời điểm đó, nhiều đồng nghiệp, trong đó có cố diễn viên Thương Tín, đã ra sức can ngăn. Nhưng với tâm thế của một người đang trải qua biến cố cá nhân, anh vẫn quyết định thực hiện cảnh quay “để đời”. Khi tiếp đất an toàn, giữa tiếng reo mừng của đoàn phim, Quang Đạt chỉ lặng lẽ mỉm cười rồi rơi nước mắt, giọt nước mắt của sự sống sót và thăng hoa.
“Bảo tàng” của ký ức và đam mê
Đến Lagi – Hàm Tân ngày nay, ngôi nhà “bảo tang điện ảnh” rộng khoảng 130m², được xây dựng từ năm 2009 đã trở thành điểm thu hút khách gần xa khá thú vị. Đây là nơi lưu giữ hàng loạt kỷ vật quý hiếm từ hình ảnh, cổ vật, tranh vẽ và cả nhưng ngôi nhà nho nhỏ được xây dựng theo từng ý đồ rất riêng.
Ở vị trí trang trọng nhất trong ngôi nhà to nhất là bàn thờ các nghệ sĩ quá cố như Khương Mễ, Lê Công Tuấn Anh. Đây là nơi anh em tôi được thắp những nén nhang tưởng nhớ đến những người đã góp phần làm nên lịch sử điện ảnh Việt Nam.
Không gian trưng bày còn có các máy quay xưa nay hiếm, máy chiếu phim từ thời Pháp, Mỹ, cùng hàng trăm bức ảnh tư liệu quý ghi lại quá trình làm phim trong chiến tranh. Nhiều hiện vật được chính các nghệ sĩ, đoàn phim trao tặng, trở thành những chứng tích sống động của một thời kỳ điện ảnh đầy gian khó.
Con người của nghĩa tình
Không chỉ là diễn viên, Quang Đạt còn từng đảm nhận nhiều vai trò như phó đạo diễn, cascadeur, cố vấn võ thuật, họa sĩ thiết kế… Anh từng mở võ đường tại Long Hải trước khi toàn tâm toàn ý với điện ảnh.
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cùng các nghệ sĩ như Nguyễn Cường, Ngọc Sơn… cũng từng tặng anh những cây đàn guitar như một sự trân trọng dành cho người nghệ sĩ sống trọn vẹn với nghề.
Với bạn bè, đồng nghiệp, Quang Đạt là người sống nghĩa tình, thủy chung. Dù thường xuyên vào vai phản diện, nhưng trong đời thực, anh lại là người hiền lành, chân chất, luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác.
Sau gần ba thập kỷ rong ruổi khắp các phim trường, Quang Đạt nay đã trở thành một cộng tác viên đặc lực của Báo Lao động Xã hội, anh chọn cuộc sống giản dị, chân thành. Những lúc rảnh rỗi hoặc có hẹn, anh “phi” về ngôi nhà bảo tàng của mình để tiếp khách và giới thiệu nơi lưu giữ kỷ vật của cả một đời đam mê.
Với Quang Đạt, đó không chỉ là bộ sưu tập, mà là linh hồn, là ký ức, là minh chứng cho một hành trình sống hết mình vì nghệ thuật.
Và có lẽ, như chính anh từng nói: làm nghề không chỉ để nổi tiếng, mà để được sống và sống trọn vẹn với đam mê đến tận cùng.
